Trong truyền thống dưỡng sinh phương Đông, Thái Cực Quyền và khí công thường được nhắc đến như những hình thức vận động chậm, chú ý tư thế, hơi thở và sự tập trung. Ngày nay, hai phương pháp này có thể được nhìn như những hình thức hoạt động thể chất bổ trợ, nhưng không nên gán cho chúng khả năng chữa bệnh vượt quá bằng chứng.
Thái Cực Quyền và khí công là gì?
NCCIH mô tả Thái Cực Quyền là chuỗi động tác chậm và nhẹ kết hợp tư thế, sự tập trung và kiểm soát hơi thở. Khí công là nhóm thực hành rộng hơn, có nhiều hình thức khác nhau. Trong thực hành hiện đại, cả hai có thể được sử dụng cho vận động, thư giãn và rèn luyện khả năng phối hợp.
Bằng chứng khoa học nói gì?
NCCIH cho biết có bằng chứng cho thấy Thái Cực Quyền có thể giúp cải thiện thăng bằng và giảm nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi. Một số nghiên cứu cũng gợi ý lợi ích khiêm tốn đối với chức năng thể chất hoặc nhận thức. Với khí công, nghiên cứu ở người lớn tuổi còn hạn chế hơn và chất lượng bằng chứng không đồng đều.
Vì vậy, cách hiểu phù hợp là xem đây là một lựa chọn vận động bổ trợ. Không nên coi khí công hay Thái Cực Quyền là phương pháp thay thế thuốc, phục hồi chức năng hoặc điều trị y khoa cần thiết.
Vì sao vận động chậm vẫn có giá trị?
Vận động chậm không có nghĩa là không vận động. Khi thực hiện đúng, người tập phải kiểm soát tư thế, chuyển trọng lượng, phối hợp tay chân và duy trì sự tập trung. Những yếu tố này có thể hỗ trợ khả năng vận động và thăng bằng, đặc biệt khi được đưa vào một chương trình phù hợp.
Người mới nên bắt đầu thế nào?
- Chọn lớp hoặc người hướng dẫn có kinh nghiệm với người trung niên và cao tuổi.
- Bắt đầu bằng thời lượng ngắn, động tác đơn giản.
- Tập ở nơi bằng phẳng, đủ ánh sáng và có điểm tựa khi cần.
- Không cố ép biên độ động tác hoặc giữ tư thế gây đau.
- Kết hợp với đi bộ và tập sức mạnh để có chương trình vận động toàn diện.
Có cần tin vào khái niệm khí trong y học cổ truyền?
Trong Y học cổ truyền, khí là một khái niệm thuộc hệ thống lý luận riêng. Khi viết về dưỡng sinh, cần tôn trọng giá trị văn hóa và lịch sử của khái niệm này nhưng phân biệt với các thuật ngữ sinh lý học hiện đại. Không nên dùng khái niệm khí để khẳng định một cơ chế chữa bệnh đã được khoa học hiện đại xác nhận nếu chưa có bằng chứng phù hợp.
Khi nào cần thận trọng?
Người có bệnh tim mạch chưa ổn định, chóng mặt, rối loạn thăng bằng, đau khớp nặng hoặc mới phẫu thuật nên hỏi nhân viên y tế trước khi bắt đầu chương trình vận động mới. Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở bất thường, choáng hoặc ngã trong khi tập, cần dừng lại và đánh giá y tế.
Điều cần nhớ
Giá trị lớn nhất của dưỡng sinh vận động nhẹ nằm ở khả năng tạo một thói quen vận động đều đặn, vừa sức và phù hợp với tuổi tác. Hãy giữ phần văn hóa truyền thống ở đúng vị trí của nó và đồng thời sử dụng bằng chứng y học hiện đại để quyết định điều gì phù hợp với sức khỏe của mình.
