Nghỉ hưu không phải là một dấu mốc kết thúc thu nhập. Với nhiều người, đó là lúc bắt đầu một giai đoạn có thể kéo dài 20 năm hoặc hơn.
Câu hỏi quan trọng không phải “tôi có bao nhiêu tiền?” mà là “tôi muốn cuộc sống sau nghỉ hưu như thế nào và nguồn tiền nào sẽ chi trả cho cuộc sống đó?”
Bắt đầu bằng ngân sách thực tế
Hãy ghi lại chi tiêu trong 6–12 tháng gần nhất và chia thành ba nhóm:
- Chi phí thiết yếu: nhà ở, ăn uống, điện nước, đi lại.
- Chi phí sức khỏe: khám, thuốc, bảo hiểm, chăm sóc.
- Chi phí lựa chọn: du lịch, ăn ngoài, sở thích, quà tặng.
Cách chia này giúp thấy khoản nào có thể giảm khi thu nhập thay đổi và khoản nào khó cắt.
CFPB lưu ý rằng nghỉ hưu có thể đắt hơn dự kiến và một số chi phí, đặc biệt chi phí chăm sóc sức khỏe từ tiền túi, có thể tăng theo tuổi.
Đừng lập kế hoạch chỉ cho năm đầu
Một lỗi phổ biến là tính đủ tiền cho 2–3 năm đầu.
Thay vào đó, hãy nhìn ít nhất 10–20 năm và lập nhiều kịch bản: chi tiêu bình thường; chi phí tăng; một người cần chăm sóc dài hạn; hoặc nguồn thu giảm.
Không ai dự đoán chính xác tương lai. Mục tiêu của kế hoạch là giúp gia đình nhìn thấy những điểm dễ thiếu hụt.
Xử lý nợ trước khi nghỉ hưu
Một khoản nợ lớn có thể làm ngân sách tuổi hưu căng thẳng hơn.
Hãy ưu tiên các khoản lãi cao và khoản trả hàng tháng lớn. Nếu còn khoản vay nhà, cần tính xem việc trả trước, giữ khoản vay hay điều chỉnh thời hạn có phù hợp với dòng tiền hay không.
Không nên dùng toàn bộ tiền tiết kiệm để trả nợ nếu điều đó khiến gia đình không còn quỹ dự phòng.
Có một quỹ dự phòng riêng
CFPB khuyến nghị một quỹ tiết kiệm dành riêng cho những khoản bất ngờ như hóa đơn y tế, sửa chữa nhà hoặc mất nguồn thu.
Mức quỹ không giống nhau với mọi gia đình. Hãy bắt đầu từ những khoản bất ngờ đã từng xảy ra và ước tính số tiền cần thiết.
Quan trọng là quỹ này phải dễ tiếp cận và không bị trộn lẫn với tiền chi tiêu hằng ngày.
Tính cả “chi phí vui sống”
Nghỉ hưu chỉ để trả hóa đơn thì chưa phải một kế hoạch sống.
Nếu muốn mỗi năm có một chuyến đi, học một kỹ năng mới hoặc duy trì một sở thích, hãy đưa những khoản đó vào ngân sách ngay từ đầu.
Chi phí vui sống có thể điều chỉnh, nhưng việc có nó trong kế hoạch giúp tuổi hưu có mục tiêu.
Nói chuyện với gia đình
Nếu đang hỗ trợ con cái hoặc dự kiến hỗ trợ cháu, cần đặt giới hạn.
Giúp con là một giá trị đẹp, nhưng không nên khiến cha mẹ mất toàn bộ dự phòng cho sức khỏe và cuộc sống của chính mình.
Một câu hỏi nên được đặt ra: “Nếu tôi cần chăm sóc dài hạn, khoản tiền này còn đủ không?”
Đừng quên giấy tờ và người được ủy quyền
Hãy sắp xếp các giấy tờ quan trọng, thông tin bảo hiểm, tài khoản, tài sản và liên hệ khẩn cấp theo cách người tin cậy có thể tìm thấy khi cần.
Với quyết định pháp lý hoặc tài sản lớn, nên sử dụng tư vấn chuyên môn phù hợp với pháp luật Việt Nam.
Lời kết
Chuẩn bị tài chính cho 20 năm sau nghỉ hưu không phải là dự đoán đúng tương lai.
Đó là tạo ra đủ khoảng đệm để khi tương lai khác dự tính, gia đình vẫn có lựa chọn.
Một kế hoạch tốt nên có: ngân sách, nguồn thu, quỹ dự phòng, kế hoạch sức khỏe, quản lý nợ và một khoản dành cho những điều khiến cuộc sống đáng sống.
